Εισήγηση της Κίνησης Πολιτών Πηλίου και Βόλου για το Νερό προς το Δήμο Βόλου για το Δ.Σ. τη Δευτέρα 10 Ιουνίου

ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ                                                        Βόλος 6/6/2013

ΠΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΒΟΛΟΥ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ                                                              Προς: τον κ. Δήμαρχο

                                                    και τους κ. Δημοτικούς Σύμβουλους

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΠΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΒΟΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ

ΘΕΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ

Κύριε Δήμαρχε, κυρίες και κύριοι Δημοτικοί Σύμβουλοι,

σας υποβάλλουμε την εισήγησή μας με θέμα την διαχείριση του νερού στο πλαίσιο της συζήτησης ενός Δημοτικού Συμβουλίου με το ίδιο θέμα που αποφασίστηκε ομόφωνα στη συνεδρίαση της 24/2/2012 να γίνει μέσα στις επόμενες 2-3 εβδομάδες αλλά ποτέ δεν έγινε. Δυστυχώς, μετά από τρεις ανεπιτυχείς προσπάθειες να πραγματοποιηθεί αυτή η συζήτηση, με ευθύνη του κ. Δήμαρχου, αναγκαζόμαστε να την προκαλέσουμε με έναν μη ορθόδοξο τρόπο, δηλαδή με μία παρέμβαση κατοίκων από την πόλη και τα χωριά με την ελπίδα ότι έστω κι έτσι θα καταφέρουμε να ανοίξουμε το θέμα και να ακούσουμε από την Δημοτική Αρχή και τις Δημοτικές παρατάξεις ολοκληρωμένα την άποψή τους για τα καθαρά πολιτικά θέματα, τα οποία απασχολούν την τοπική κοινωνία σε σχέση με το νερό σε όλες του τις εκδοχές.

Σας καταθέτουμε, λοιπόν, την άποψή μας όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά από δεκάδες συναντήσεις της Συντονιστικής Επιτροπής, λαϊκές συνελεύσεις στα χωριά και ανοικτές συζητήσεις - εκδηλώσεις μέσα στην πόλη.

Δεν πιστεύουμε ότι έχουμε ολοκληρωμένη άποψη για όλα τα θέματα. Πιστεύουμε όμως ότι η εισήγησή μας μπορεί να αποτελέσει την αρχή ενός διαλόγου που δυστυχώς είναι στα αζήτητα και την αφορμή να παρθούν άμεσα κάποιες αποφάσεις από το Δημοτικό Συμβούλιο οι οποίες συνοψίζονται στο τέλος της εισήγησης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Η ιδιωτικοποίηση του νερού απασχολεί έντονα την παγκόσμια κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Στις χώρες της Ευρώπης υπάρχει μια έντονη κινητικότητα εναντίον της ιδιωτικοποίησης με αφορμή τις αποφάσεις που πρόκειται να πάρει πολύ σύντομα η ΕΕ και κυρίως γιατί οι Ευρωπαίοι πολίτες εισπράττουν τα αρνητικά αποτελέσματα της διαχείρισης των νερών από ιδιώτες επενδυτές σε πολλές μικρές και μεγάλες πόλεις. Δηλαδή τεράστιες αυξήσεις των τιμολογίων και κακή κατάσταση των δικτύων και εγκαταστάσεων. Αποτέλεσμα αυτής της κινητικότητας είναι να περάσει πάλι η διαχείριση του νερού στους δήμους του Παρισιού και Βερολίνου, στη δεύτερη μάλιστα περίπτωση με ένα κόστος 650εκ Ευρώ που εισέπραξε η εταιρία VEOLIA, η οποία αποχώρησε.

Ωστόσο αξίζει να σημειώσουμε ότι το τίμημα της ιδιωτικοποίησης όπου αυτή επιβλήθηκε, σε Αμερική και Αφρική δεν εκφράζεται μόνο με αυξήσεις των τιμολογίων αλλά καταδικάζει εκατομμύρια ανθρώπων σε δίψα και θάνατο με την πολιτική της απόλυτης στέρησης του δικαιώματος χρήσης ακόμη και του νερού της βροχής, των ποταμών και των λιμνών από τους απλούς πολίτες.

Να σημειώσουμε ακόμη αυτό που η Ναόμι Κλάιν, συγγραφέας της “Θεωρίας του σοκ”, δηλώνει στο ντοκιμαντέρ “ΚΑΤΑΣΤΡΟΪΚΑ”, του Άρη Χατζηστεφάνου, ότι για να περάσει η διαχείριση του νερού, των τρένων και του ηλεκτρικού ρεύματος στα χέρια των ιδιωτών, ήταν και είναι απαραίτητο να καταργηθούν βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Στην τελευταία της μάλιστα επίσκεψη στην Ελλάδα τόνισε ότι οι ιδιωτικοποιήσεις των κοινωνικών αγαθών σε περίοδο ύφεσης είναι καταστροφικές για την κοινωνία

Όπως δηλώνει ο J.Stinglitz, νομπελίστας οικονομολόγος με μεγάλη εμπειρία σε τέτοια θέματα, «αυτές οι ιδιωτικές επιχειρήσεις ενεργούν όπως οι πιλότοι των βομβαρδιστικών αεροπλάνων. Ρίχνουν τις βόμβες από 10000 μέτρα ύψος και δεν βλέπουν τον όλεθρο που προκαλούν. Αδιαφορούν για τους εξαθλιωμένους πολίτες – πελάτες και στοχεύουν στην αρπαχτή με κάθε μέσον» (ντοκιμαντέρ «Το Μεγάλο Ξεπούλημα»)

Σε χώρες με οικονομικά προβλήματα και υπό την κατοχή του ΔΝΤ ή της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι γνωστές και μη εξαιρετέες Γαλλικές επιχειρήσεις VEOLIA και SUEZ, ή η Αμερικάνικη BECHTEL, εγκαταστάθηκαν μέσω μνημονίων για την εξόφληση μέρους από τα “χρέη” των χωρών αυτών. Χρειάστηκε σκληρός και πολλές φορές άνισος αγώνας για να απαλλαγούν οι τοπικοί πληθυσμοί από την παρουσία τους. Στην Κοτσαμπάμπα της Βολιβίας το τίμημα από τις κινητοποιήσεις εναντίον της BECHTEL ήταν 6 νεκροί, ανάμεσά τους ένας 14χρονος. Τελικά εκεί αλλά και σε άλλες χώρες κατόρθωσαν να επαναφέρουν την διαχείριση των νερών στους δήμους.

Σε ότι αφορά την χώρα μας, η ιδιωτικοποίηση προβλέπεται από τα μνημόνια και επιχειρείται ήδη στη Θεσσαλονίκη, όπου το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε την διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το θέμα. Στην Αθήνα λόγω κάποιων γραφειοκρατικών διαδικασιών η υπόθεση καθυστερεί, αποτελεί όμως σταθερό στόχο της εσωτερικής και εξωτερικής τρόικας.

Οκτώ δήμοι της Αττικής αντιδρούν στην ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ. Στη λίστα προστέθηκε τελευταία ο Δήμος Ιλίου με ομόφωνη απόφαση.

Εναντίον της ιδιωτικοποίησης μάχονται κυριολεκτικά η πρωτοβουλία “ΣΩΣΤΕ ΤΟ ΝΕΡΟ” που συνεργάζεται με Ευρωπαϊκές οργανώσεις και προπαγανδίζει την υπογραφή του πανευρωπαϊκού ψηφίσματος εναντίον της ιδιωτικοποίησης.

Στην περιοχή μας δεν είναι η πρώτη φορά που η ιδιωτική πρωτοβουλία προσπαθεί να μπει στο χώρο του νερού. Μόλις προ τετραετίας στη Δράκεια επιχειρήθηκε η εκμετάλλευση του νερού μέσω της εγκατάστασης και λειτουργίας από ιδιώτη ενός ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού, η οποία τελικά αποκρούστηκε κυριολεκτικά από τους κατοίκους του χωριού και όχι μόνο.

Στις αρχές του 2010, ο Δήμαρχος Πορταριάς προξένεψε ένα Βολιώτη επενδυτή για μεταφορά και εμφιάλωση της πηγής των Σταγιατών, της Κρύας Βρύσης.

Μία ακόμη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης απέτυχε την τελευταία στιγμή στον Δήμο του Νότιου Πηλίου τον χειμώνα του 2012, όταν έγινε γνωστό στην Κίνηση το ενδιαφέρον άγνωστου επενδυτή για τις πηγές του Αϊ Γιώργη Νηλείας και των νερών του φράγματος του Παναγιώτικου μέσω δικηγόρου, και η θετική στάση του Δήμαρχου. Δημοτικοί σύμβουλοι πρόλαβαν τον αιφνιδιασμό και προκάλεσαν συζήτηση με το τοπικό συμβούλιο και τους κατοίκους που σταμάτησαν την ιδιωτικοποίηση την τελευταία στιγμή.

Σε ότι αφορά τον Δήμο Βόλου, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα παράδοξο. Ο κ. Δήμαρχος δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι όσο είναι εκείνος Δήμαρχος η ΔΕΥΑΜΒ θα παραμείνει Δημοτική. Τελευταία μάλιστα προχώρησε ένα βήμα μπροστά με την υπογραφή του πανευρωπαϊκού ψηφίσματος εναντίον της ιδιωτικοποίησης. Ωστόσο αφήνει απέξω το Δημοτικό Συμβούλιο, του οποίου μια απόφαση εναντίον της ιδιωτικοποίησης θα βοηθούσε τις αντίστοιχες.

Η Κίνηση Πολιτών πάντως αντλεί τα συμπεράσματά της από τα γεγονότα και τα έργα και όχι από τις δηλώσεις. Θεωρούμε ότι ενέργειες όπως η ένταξη των χωριών του Πηλίου μέσα στον Δήμο Βόλου, η χλωρίωση του πόσιμου νερού στα χωριά, η διοικητική μεταρρύθμιση στην ΔΕΥΑΜΒ και η εμμονή της επιχείρησης στην κατασκευή δικτύων μεταφοράς των νερών των πηγών του Πηλίου στρώνουν τον δρόμο προς την ιδιωτικοποίηση.

Ο Καλλικράτης μετέφερε τις πηγές μέσα στα όρια δράσης της ΔΕΥΑΜΒ ώστε να μπορεί να τις διαχειρίζεται με ιδιοκτησιακό πνεύμα χωρίς επεισόδια τύπου Λαγωνίκας. Είναι ο μόνος λόγος της επέκτασης του Δήμου Βόλου αφού το επιχείρημα του εκσυγχρονισμού του θεσμού της ΤΑ θα έπεφτε, όπως έχει γίνει ήδη, στο κενό με τη επερχόμενη οικονομική κρίση όταν αποφασίστηκε ο Καλλικράτης.

Τώρα μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι ο Καλλικράτης αποτελείωσε αυτό που ο Καποδίστριας ξεκίνησε, δηλαδή την εξόντωση του κοινοτισμού και του ίδιου του θεσμού της ΤΑ. Οι πολίτες στα χωριά έχουν χάσει την επαφή με τη ΤΑ και σε συνδυασμό με την παντελή απουσία της ΤΑ στα καθημερινά ζητήματα, η έντονη, αντίθετα, παρουσία της ΔΕΥΑΜΒ δημιουργεί εκτός των άλλων εύλογα ερωτηματικά.

Άλλη μια ενέργεια με ερωτηματικά ήταν η χλωρίωση των νερών στα χωριά. Η χλωρίωση αυτή καθαυτή και ο τρόπος που έγινε συνιστούν μια επιθετικότητα από την πλευρά της Δημοτικής Αρχής αλλά και ασέβεια απέναντι στην ιστορία και την παράδοση των τοπικών κοινωνιών. Σύμφωνα με την διεθνή πρακτική στις περιοχές όπου στήνεται η ιδιωτικοποίηση των νερών πρώτα επιχειρείται η απαξίωση του νερού που τρέχει στις βρύσες των σπιτιών και των πλατειών με τον τρόπο που λειτούργησε η ΔΕΥΑΜΒ. Ο λόγος είναι προφανής: το κόψιμο του ομφάλιου λώρου που συνδέει του ντόπιους κάτοικους με τις πηγές, οι οποίες χωρίς καμιά αντίσταση παροχετεύονται στις δεξαμενές των ιδιωτών επενδυτών.

Ήδη έχει δρομολογηθεί και εκτελείται το έργο της εγκατάστασης ενός μεγάλου αγωγού, μήκους 7χιλ από την Καλιακούδα ως τα Ξηράκια που οι προδιαγραφές του είναι κατάλληλες για την μεταφορά όλων των ποσοτήτων νερών που δίνουν οι πηγές αυτής της περιοχής. Παράλληλα διαβάσαμε ότι προγραμματίζονται έργα 4εκ Ευρώ για κατασκευή δικτύων μεταφοράς νερού από το Πήλιο. Τα έργα αυτά που γίνονται χωρίς καμιά ολοκληρωμένη μελέτη και κανένα σχεδιασμό, κατά την άποψή μας, πρόκειται να κάνουν πιο ελκτική την ΔΕΥΑΜΒ στους υποψήφιους επενδυτές με τις τεράστιες ποσότητες άριστου ποιοτικά νερού στη διάθεσή τους.

Ακόμη και τα κλειστά δίκτυα άρδευσης με την αιτιολογία της εξοικονόμησης λόγω της εξατμισοδιαπνοής εντάσσονται στη λογική της μεταφοράς του αρδευτικού νερού στις δεξαμενές της Αγ. Παρασκευής και στην παράδοση ενός δικτύου έτοιμου για άμεση εκμετάλλευση από τους ιδιώτες.

Προς την κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης κινούνται και οι αλλαγές στο οργανόγραμμα της ΔΕΥΑΜΒ. Οι υπάλληλοι της επιχείρησης κατάγγειλαν το γεγονός υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές που γίνονται μετατρέπουν την ΔΕΥΑΜΒ σε Ανώνυμη Εταιρεία που εύκολα ιδιωτικοποιείται. Βέβαια υπάρχουν και άλλοι τρόποι μερικής ιδιωτικοποίησης όπως πχ η συνεργασία ιδιώτη και ΔΕΥΑΜΒ για παραχώρηση δικαιωμάτων εμφιάλωσης ή διαχείρισης των δικτύων ύδρευσης ή αποχέτευσης ή άρδευσης.

Το θέμα είναι λοιπόν καθαρά πολιτικό. Οι επιλογές της κεντρικής εξουσίας έχουν δημοσιοποιηθεί και οι προτροπές του κ. Δήμαρχου να στρέψουμε τα βέλη μας προς τα εκεί και όχι πάνω του δεν έχουν νόημα, καθότι ο αγώνας μας εναντίον της ιδιωτικοποίησης δεν έχει ποτέ προσωποποιηθεί. Είναι εναντίον όλων όσων καλοβλέπουν προς την ίδια κατεύθυνση και στρώνουν το έδαφος για μετατροπή ενός φυσικού αγαθού σε εμπόρευμα.

Καλούμε τον κ. Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο να κάνουν αυτό που έχουν ήδη κάνει αρκετοί Δήμοι στην Αττική και την Θεσσαλονίκη. Να ταχθούν ψυχή τε και σώματι εναντίον της ιδιωτικοποίησης και να μπουν μπροστά στον αγώνα εφόσον χρειαστεί. Αγώνα για την προστασία των λαϊκών στρωμάτων που πλήττονται ανεπανόρθωτα από την οικονομική κρίση. Αγώνα για να αποτραπεί το ξεπούλημα των φυσικών πόρων της χώρας μας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ

ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ

Το πρόβλημα με το πόσιμο νερό στο ΠΣ του Βόλου χαρακτηρίζεται από τρεις σταθερές παραμέτρους:

  1. την υποβαθμισμένη ποιότητα που στέλνει τον κόσμο στο εμφιαλωμένο νερό και αφήνει στα ταμεία των ιδιωτών εκμετάλλευσης του νερού περίπου 30εκ ευρώ τον χρόνο δηλαδή 250ευρώ το άτομο. Στην ουσία ο κάτοικος του Βόλου πληρώνει ακριβά το νερό του δικτύου αλλά δεν το πίνει και προμηθεύεται, πληρώνοντας έξτρα χρήματα, νερό αμφιβόλου ποιότητας που, σύμφωνα και με πρόσφατες μελέτες σε παγκόσμια κλίμακα, πολλές φορές είναι υποδεέστερο ποιοτικά του νερού των δημόσιων δικτύων
  2. την “προσπάθεια” της ΔΕΥΑΜΒ να λύσει το πρόβλημα κοιτάζοντας πάντα προς το βουνό και γυρνώντας την πλάτη στην πόλη όπου υπάρχουν οι αιτίες που το προκαλούν
  3. τις διαρροές του δικτύου που κυμαίνονται γύρω στο 40%

Αναζητήσαμε τα αίτια της ποιοτικής υποβάθμισης του πόσιμου νερού που παρέχει η ΔΕΥΑΜΒ τόσο στα στοιχεία και τις πληροφορίες από την ίδια την ΔΕΥΑΜΒ όσο και σε συζητήσεις με πανεπιστημιακούς καθηγητές σχετικούς με το θέμα και με στελέχη σε αντίστοιχες δημοτικές επιχειρήσεις και καταλήξαμε σε ένα σενάριο που ανταποκρίνεται στη λογική και την επιστήμη.

Στην ιστοσελίδα της ΔΕΥΑΜΒ διαβάζουμε:

Η περιοχή ευθύνης της ΔΕΥΑΜΒ (Δήμοι Βόλου, Νέας Ιωνίας και Αισωνίας), με γενικό σύνολο εξυπηρετούμενου πληθυσμού 120.000 κατοίκων και οι δύο Βιομηχανικές Περιοχές, υδροδοτείται σήμερα από πέντε πηγές του Πηλίου και 30 γεωτρήσεις της πεδινής περιοχής, (9 κάμπου, 11 Βόλου και 10 Νέα Ιωνία). Η ετήσια συνολική παραγωγή νερού αυξάνεται από έτος σε έτος για να καλύψει τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες κατανάλωσης. Η απόδοση των πηγών, που εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, μειώθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια με αναγκαστική αύξηση των αντλούμενων από γεωτρήσεις ποσοτήτων νερού. Ευνόητο είναι ότι η μείωση του ποσοστού του νερού των πηγών σημαίνει και την υποβάθμιση της ποιότητας του μίγματος του νερού (πηγών-γεωτρήσεων) που διατίθεται στην κατανάλωση. Εάν δούμε το θέμα στη διάρκεια ενός έτους, το πρόβλημα είναι οξύτερο κατά τους μήνες αυξημένης κατανάλωσης (από Ιούνιο έως Οκτώβριο) και ιδιαίτερα κατά το Γ' τρίμηνο κάθε έτους. Την περίοδο αυτή έχουμε την μέγιστη κατανάλωση (άρα και τη μέγιστη παραγωγή νερού) με τις πηγές στο ελάχιστο της απόδοσής τους και τις γεωτρήσεις στη μέγιστη άντληση”.

Έτσι ακριβώς έχουν τα πράγματα. Πρόκειται για την περιγραφή του προβλήματος, απουσιάζει όμως η λύση. Κατά καιρούς και τελείως αποσπασματικά διαβάζουμε στα ΜΜΕ για έργα που γίνονται στο Πήλιο για την ποιοτική αναβάθμιση του νερού που πίνουν οι Βολιώτες. Όπως π.χ. η εγκατάσταση ενός αγωγού μήκους 7 χιλιομέτρων δυτικά της Μακρινίτσας ως πάνω στα Ξηράκια. Σύμφωνα με δηλώσεις του Περιφερειάρχη και του Δήμαρχου στα ΜΜΕ, το έργο αυτό κόστους 5.5 εκ ευρώ πρόκειται να αναβαθμίσει το νερό της πόλης και οι διαστάσεις του είναι τέτοιες που θα μπορεί να παροχετεύσει την πλήρη παροχή των πηγών της περιοχής. Μιλάμε, δηλαδή, για μια εγκατάσταση που έχει την δυνατότητα να αποστραγγίσει τις πηγές και να δημιουργήσει ως εκ τούτου τεράστια περιβαλλοντικά προβλήματα.

Την ίδια ώρα στον προγραμματισμό των έργων για το άμεσο μέλλον διαβάσαμε ότι σχεδιάζεται η εγκατάσταση δικτύου μεταφοράς νερού από το Πήλιο ύψους 3,3εκ ευρώ. Τα στελέχη της ΔΕΥΑΜΒ και η Δημοτική Αρχή δείχνουν να πιστεύουν ότι το θέμα θα λυθεί με την μεταφορά νερού από όλες τις πηγές του βουνού.

 Κατά την άποψή μας, το πρόβλημα οφείλεται κυρίως στο διάτρητο και ανοικοκύρευτο δίκτυο της πόλης. Οι χαρακτηρισμοί είναι επιεικείς αρκεί να αναλογιστούμε ότι το πανευρωπαϊκό κίνημα εναντίον της ιδιωτικοποίησης, εστιάζει την κριτική του στους ιδιώτες, στην εγκατάλειψη των δικτύων τα οποία παρουσιάζουν διαρροές που φτάνουν το 25%, σε αντιπαραβολή με τα δίκτυα των δημοτικών επιχειρήσεων που οι διαρροές περιορίζονται στο 3-12%!

Παραθέτουμε εδώ την άποψη του επίτιμου Καθηγητή του Πολυτεχνείου του Βερολίνου και διευθυντή των εγκαταστάσεων ύδρευσης του Βερολίνου A. Grohmann για την συντήρηση των δικτύων, όπως διατυπώνεται στην μελέτη με τίτλο “Πόσιμο νερό χωρίς χλώριο στο Πήλιο”.:

“Στην Ευρώπη ακολουθούνται δύο στρατηγικές: Κάποιοι αναβάλλουν τις αναγκαίες επιδιορθώσεις και ανανεώσεις, χωρίς παράλληλα να μεριμνούν για τη απόκτηση αποθεματικού για το σκοπό αυτό, τη στιγμή μάλιστα που οι απώλειες νερού υπερβαίνουν το 30%, η ποιότητα του νερού είναι κακή και τα παθογόνα μπορούν να καταπολεμηθούν μόνο με μεγάλες ποσότητες χλωρίου. Όσοι,αντίθετα, εκτελούν τακτικά εργασίες συντήρησης και ανανέωσης του δικτύου, έχουν διαρροές που δεν υπερβαίνουν το 5% και απαιτείται ελάχιστη ποσότητα ή και καθόλου χλώριο, αν το νερό είναι εντελώς απαλλαγμένο από παθογόνους μικροοργανισμούς.

Ο πραγματογνώμονας συνιστά επειγόντως να εφαρμοσθεί η δεύτερη στρατηγική. Δεν είναι μόνο ασφαλέστερη αλλά και οικονομικότερη. Η διαπίστωση αυτή ισχυροποιείται ακόμα περισσότερο αν ληφθεί υπόψη το κόστος αγοράς εμφιαλωμένου νερού, την αγορά του οποίου επιβάλει η μη συντήρηση του δικτύου ύδρευσης”.

Παρομοιάζουμε το δίκτυο της πόλης με ένα βαρέλι χωρίς πάτο το οποίο φυσικά και δεν πρόκειται να γεμίσει ποτέ, όσα νερά και αν ρίχνουμε μέσα. Τεράστιες ποσότητες από τις πηγές, περίπου 16000κυβ.μέτρα την ημέρα, χάνονται στον υδροφόρο ορίζοντα και ενεργοποιούνται οι γεωτρήσεις οι οποίες χαμηλώνουν έτσι τον υδροφόρο ορίζοντα και υποβαθμίζουν την ποιότητα του νερού. Το ζητούμενο λοιπόν θα ήταν να σταματήσουν να δουλεύουν οι γεωτρήσεις ή να ελαχιστοποιηθεί η λειτουργία τους. Θα δίνονταν έτσι η ευκαιρία να ανέβει ο υδροφόρος ορίζοντας και να πίνουν οι κάτοικοι του ΠΣ νερό πολύ καλής ποιότητας. Μόνος τρόπος για να γίνει αυτό θα ήταν να μειωθούν δραστικά οι απώλειες με εξοικονόμηση από την μείωση των διαρροών. Δεν φτάνει όμως αυτό.

Δυστυχώς η πολιτική της ΔΕΥΑΜΒ στο θέμα της υδροδότησης τα προηγούμενα χρόνια επέτρεψε την παροχή πόσιμου νερού για την ψύξη μηχανημάτων στην βιομηχανική περιοχή. Επίσης, πρέπει να λάβουμε ακόμη υπόψη τα 6000κυβ.μέτρα την ημέρα του πόσιμου νερού που εμφιαλώνει η 3Ε για την παραγωγή αναψυκτικών, τα οποία φυσικά εμπορεύεται, την ίδια ώρα που οι Βολιώτες δεν πίνουν ποιοτικό νερό.

Αν, λοιπόν, προσθέσουμε όλες αυτές τις ποσότητες πόσιμου νερού σε αυτές που θα εξοικονομούσαμε από τον περιορισμό των διαρροών σε ένα επίπεδο κάπου στο 15%, ο στόχος να ελαχιστοποιήσουμε την λειτουργία των γεωτρήσεων θα ήταν εφικτός.

Η αναγκαιότητα πάντως της αντικατάστασης ενός μεγάλου κομματιού του δικτύου είναι έτσι και αλλιώς επιτακτική γιατί 262 χιλιόμετρα από αυτό είναι κατασκευασμένα από αμιαντοσωλήνες που είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκινογενέσεις, ιδιαίτερα στο στομάχι. Αυτό σημαίνει ότι, στο βαθμό που η ΔΕΥΑΜΒ γυρνάει την πλάτη της στα προβλήματα του δικτύου, το πόσιμο νερό που τρέχει στις βρύσες θα είναι πάντα υποβαθμισμένο και ύποπτο.

Επίσης, στην μακροπρόθεσμη και ολοκληρωμένη λύση δεν θεωρούμε δεδομένη την απολύμανση του νερού με χλώριο. Ένας στόχος εφικτός είναι η προστασία των πηγών του Πηλίου με σύγχρονες μεθόδους όπως αυτές που εφαρμόζει ο Δήμος του Μονάχου στις πηγές των Άλπεων από όπου υδρεύεται η πόλη 1000000 κατοίκων με νερό χωρίς χλώριο.

Η πρότασή μας συνοψίζεται στην προστασία των πηγών, την συστηματική συντήρηση των δεξαμενών, την αντικατάσταση του δικτύου, την διακοπή του πόσιμου νερού στη βιομηχανική ζώνη για ψύξη μηχανημάτων, ελαχιστοποίηση έως και αδρανοποίηση των γεωτρήσεων και εγκατάλειψη σταδιακά της χλωρίωσης.

Ωστόσο θεωρούμε ότι η ΔΕΥΑΜΒ πρέπει και μπορεί εύκολα να λύσει άμεσα το θέμα του πόσιμου νερού, που δεν ξεπερνάει τα 600-700 κυβ. μέτρα ημερησίως, με την εγκατάσταση δύο αγωγών κατάλληλης διατομής, παράλληλα προς τους δύο χείμαρρους και την κατασκευή δημόσιων βρυσών με παροχή νερού ακόμη και κατευθείαν από τις πηγές του Πηλίου.

Οι παλαιότεροι σε αυτή την πόλη θυμούνται ότι υπήρχαν δημόσιες βρύσες σε πολλά σημεία που για ανεξήγητους λόγους εξαφανίστηκαν. Τώρα με την οικονομική κρίση η οποία στερεί την δυνατότητα της μετακίνησης σε χωριά του Πηλίου για προμήθεια πηγαίου νερού και την προμήθεια εμφιαλωμένου, η ΔΕΥΑΜΒ επιβάλλεται να δείξει το δημόσιο χαρακτήρα της κάνοντας ένα τέτοιο έργο και μάλιστα άμεσα. Επιπλέον η ύπαρξη ενός τέτοιου δικτύου θα ήταν ένα δυνατό πολιτικό χαρτί στον αγώνα εναντίον της ιδιωτικοποίησης. Καμιά επιχείρηση δεν θα ήθελε να εμπλακεί σε μια επενδυτική περιπέτεια σε μια πόλη της οποίας οι 150000 κάτοικοι έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε πηγαίο νερό . Περιττό να αναφερθούμε στα οφέλη από την εξοικονόμηση ενός μεγάλου μέρους από τα 30εκ ευρώ που ξοδεύονται κάθε χρόνο από τους κατοίκους της περιοχής για προμήθεια αμφίβολης αξίας εμφιαλωμένου νερού.

Συμπερασματικά, θεωρούμε ότι τα περίπου 8 εκ. κυβ. μέτρα νερό ετησίως που ήδη μεταφέρονται από το Πήλιο, είναι αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες του ΠΣ. Δεχόμαστε, ωστόσο, ότι μια πόλη πρέπει να φροντίζει για το μέλλον και να εξασφαλίζει την επάρκεια νερού για τις επόμενες γενιές. Το Πήλιο είναι ο φυσικός χώρος και ο πλέον κατάλληλος για να τροφοδοτείται με νερό η πόλη. Παράλληλα είναι και πηγή ζωής για τις τοπικές κοινωνίες των ανθρώπων και της χλωρίδας και πανίδας του βουνού. Πρόκειται για ένα παγκόσμια γνωστό βουνό όχι μόνο για ιστορικούς λόγους, αλλά και για λόγους περιβαλλοντικούς που οφείλονται αποκλειστικά στα νερά των πηγών του. Η οποιαδήποτε παρέμβαση στο υδάτινο δυναμικό από την πλευρά της ΔΕΥΑΜΒ θα έπρεπε να γίνεται μετά από ολοκληρωμένες και σωστές περιβαλλοντικές μελέτες και με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες των οποίων η παρουσία στο Πήλιο οφείλεται εν πολλοίς στο φυσικό αγαθό που λέγεται νερό.

Οι ποσότητες αυτές μεταφέρονται από το βουνό απρόσκοπτα και με την συγκατάθεση των κατοίκων των χωριών που έχουν ενταχθεί στο Δήμο Βόλου, οι οποίοι, αντίθετα με τα όσα ισχυρίζεται ο κ. Δήμαρχος περί ιδιοκτησιακών συνδρόμων που τους διακατέχουν, ουδέποτε διαμαρτυρήθηκαν για την παροχή πόσιμου νερού στην πόλη. Περίπτωση π.χ. Πορταριάς και Μακρινίτσας. Θεωρούν ωστόσο υποχρέωσή τους να διαμαρτύρονται για το τρόπο που μεταχειρίζεται η ΔΕΥΑΜΒ το νερό αυτό το οποίο τελικά δεν φτάνει ποτέ στις βρύσες των κατοίκων του Π.Σ. και την ευκολία με την οποία αποφασίζει και πραγματοποιεί έργα μεταφοράς πρόσθετων ποσοτήτων, παρακάμπτοντας τις οδηγίες ακόμη και των καθηγητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας όπως αυτές διατυπώθηκαν σε εισήγησή τους, μέρος της οποίας παραθέτουμε παρακάτω, στην ημερίδα που οργάνωσε ο ΔΒ με θέμα την διαχείριση του νερού, στις 14/12/2012

“Οι προτάσεις του Π.Θ. που θα μπορούσε ν’ ακολουθήσει η ΔΕΥΑΜΒ με στόχο την εξοικονόμηση νερού και την ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης των καταναλωτών - χρηστών του νερού, είναι: Καταγραφή και αποτύπωση - Δημιουργία Βάσης Δεδομένων, τηλεμετρικό δίκτυο μέτρησης και συλλογής δεδομένων, προσδιορισμός της κατάστασης της ποσότητας και της ποιότητας των υδατικών πόρων. Το Π.Θ. προτείνει ακόμη προσδιορισμό και εκτίμηση των αναγκών σε νερό (ύδρευσης - άρδευσης) και του υδατικού ισοζυγίου των υδρολογικών λεκανών της περιοχής μελέτης, προσδιορισμό και αποτίμηση των επιπτώσεων κλιματικής αλλαγής στους υδατικούς πόρους και απόδοση αποτελεσμάτων, ανάπτυξη, εφαρμογή και επίδειξη του ολοκληρωμένου συστήματος, απόδοση αποτελεσμάτων και εκπαίδευση προσωπικού, καθώς και σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου άρδευσης”.

Ας επικεντρωθεί επιτέλους η ΔΕΥΑΜΒ στα προβλήματα της διαχείρισης του νερού μέσα στην πόλη, αν υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για το νερό που πίνουν οι κάτοικοι του ΠΣ. Σοβαρά και επιστημονικά και με απόλυτη προτεραιότητα. Όσο γυρνάει την πλάτη προς την πόλη, μας δίνει το δικαίωμα να πιστεύουμε πως ο σχεδιασμός είναι κομμένος και ραμμένος στα μέτρα της ιδιωτικοποίησης. Ιδού λοιπόν ο Βόλος, ιδού και το πρόβλημα.

ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ

Τα χωριά του Πηλίου που εντάχθηκαν στον Δήμο Βόλου είχαν μόνο περιστασιακά προβλήματα με την ποσότητα και την ποιότητα του πόσιμου νερού. Από όσα δήλωσε ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Υγιεινής στο Δημοτικό ραδιόφωνο σε σχετική με την χλωρίωση των νερών εκπομπή, κανένα από αυτά τα χωριά δεν απασχόλησε τις υγειονομικές υπηρεσίες ως τώρα με θέματα υγείας σχετικά με μολυσμένα νερά .

Αυτό δεν σημαίνει ότι στα δίκτυα της ύδρευσης, από την πηγή, στις δεξαμενές και τους αγωγούς, το νερό τρέχει πάντα χωρίς προβλήματα. Οι κοινότητες φρόντιζαν να διατηρούν σε καλή σχετικά κατάσταση τις εγκαταστάσεις του πόσιμου νερού στο μέτρο του δυνατού και αυτό φαίνεται από τα αποτελέσματα αναλύσεων δειγμάτων της ΔΕΥΑΜΒ από τις πηγές. Πρόκειται για νερό άριστης ποιότητας του οποίου η ΔΕΥΑΜΒ ανέλαβε τη διαχείριση από τον Ιανουάριο 2011 δηλαδή μετά από εκατοντάδες χρόνια διαχείρισής του από τις τοπικές κοινότητες.

Τονίζουμε ιδιαίτερα ότι στα περισσότερα χωριά οι κάτοικοι πληρώνουν από την τσέπη τους για τις αναλύσεις δειγμάτων που λαμβάνουν συστηματικά από διάφορα σημεία των δικτύων, ώστε να ελέγχουν συστηματικά την ποιότητα του νερού που πίνουν.

Οι πηγές του κάθε χωριού ήταν πάντα χώροι που αντιμετωπίζονταν από του ντόπιους κατοίκους με σεβασμό και σε κάποιες περιπτώσεις ως χώροι με μεταφυσικό ενδιαφέρον. Υπάρχουν μαρτυρίες για πανηγύρια και κοινωνικές εκδηλώσεις που γίνονταν γύρω από την πηγή και στις πλατείες των χωριών με θέμα τις πηγές . Οι δεσμοί δηλαδή των ανθρώπων με τις πηγές ήταν και είναι ισχυροί σαν αποτέλεσμα της αναγνώρισης του σημαντικού ρόλου του νερού για την ίδια τη ζωή, τις καλλιέργειες και το περιβάλλον. Αυτό φαίνεται να έχουν υποτιμήσει οι υπεύθυνοι της ΔΕΥΑΜΒ και η Δημοτική Αρχή με την πολιτική που ακολουθούν από την πρώτη μέρα της εγκατάστασης της ΔΕΥΑΜΒ στα χωριά.

Υιοθετούμε απόλυτα τα όσα αναφέρει ο κ. A. Grohmann στην μελέτη του “Πόσιμο νερό χωρίς χλώριο στο Πήλιο”, για τη διαχείριση του πόσιμου νερού χωρίς χλώριο με την προϋπόθεση ότι γίνεται σωστή συντήρηση της πηγής, της δεξαμενής και του δικτύου. Η εμπλοκή της ΔΕΥΑΜΒ στη διαχείριση των πηγών και των δικτύων θα έπρεπε να διασφαλίζει την παραπάνω προϋπόθεση. Αντίθετα, η 30μηνη εμπειρία μας από την δραστηριότητα της επιχείρησης πάνω στο βουνό δείχνει ότι η μόνη συστηματική και επίμονη προσπάθεια που έχει κάνει, είναι η χλωρίωση των κεντρικών δεξαμενών σε όλα τα χωριά, χωρίς καμιά εξαίρεση.

Οι πηγές παρέμειναν όπως τις παρέλαβαν χωρίς καμιά παρέμβαση για την προστασία τους

Οι δεξαμενές καθαρίστηκαν συστηματικά πριν από ένα χρόνο. Πρόκειται για την μόνη θετική ενέργεια της ΔΕΥΑΜΒ ως σήμερα.

Τα δίκτυα φαίνεται να μην περιλαμβάνονται στο μενού της ΔΕΥΑΜΒ. Παρουσιάζουν προβλήματα που σε κάποιες περιπτώσεις απαιτούν άμεση αντιμετώπιση. Οι πάλαι ποτέ κοινότητες, παρά τα πενιχρά οικονομικά δεδομένα, προσπάθησαν και κατάφεραν να αντικαταστήσουν τα μεγαλύτερα τμήματα των δικτύων που ήταν κατασκευασμένα από αμίαντο. Επίσης αντιμετώπιζαν κάθε τεχνικό πρόβλημα με δικά τους μέσα και πολλές φορές με προσωπική εργασία διατηρώντας τα δίκτυα σε μια απλά ανεκτή κατάσταση.

Η ανάληψη της συντήρησης από μια οργανωμένη και έμπειρη επιχείρηση, όπως η ΔΕΥΑΜΒ, θα αποτελούσε μια εγγύηση ότι όλα τα μικρά και τα μεγάλα, σε κάποιες περιπτώσεις, προβλήματα θα έβρισκαν τη λύση τους

Τώρα μπορούμε να πούμε με σιγουριά τη μεγάλη αλήθεια: η ΔΕΥΑΜΒ λάμπει δια της απουσίας της όταν δεν τρομάζει με την παρουσία της.

Τρομάζει όταν χλωριώνει το πόσιμο νερό και στέλνει τον κόσμο στην αγορά του εμφιαλωμένου. Με αυτή την πρακτική εμείς λέμε ότι υποβαθμίζει το νερό που τρέχει στις βρύσες των χωριών, γεγονός που δεν φαίνεται να συμμερίζεται η ΔΕΥΑΜΒ. Επίσης λέμε ότι με αυτό τον τρόπο η ΔΕΥΑΜΒ απαλλάσσεται από τις παραπέρα υποχρεώσεις της σε ότι αφορά την προστασία των πηγών και την συντήρηση των δεξαμενών και του δικτύου, αφού εξασφαλίζεται υγειονομικά με την μέθοδο της χλωρίωσης

Σχετικά με την χλωρίωση ο κ. A.Grohmann είναι σαφής όταν αναφέρει ότι η χλωρίωση γίνονταν για καθαρά προληπτικούς λόγους μέχρι τη δεκαετία του 50. Συνεχίζει:

“Αργότερα ανακαλύφθηκε ότι κατά τη χλωρίωση νερού με υψηλή περιεκτικότητα σε χημικές ενώσεις μπορούν να προκύψουν καρκινογόνα παράγωγα. Γενικά αναφερόμαστε στις ενώσεις αυτές ως «παραπροϊόντα απολύμανσης» (Disinfection Byproducts – DBP) [...] ότι το καθαρό πόσιμο νερό μπορεί να είναι ασφαλές και χωρίς την προσθήκη χλωρίου και ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι προτιμότερο να μην γίνεται προσθήκη χλωρίου”.

Οι τοπικές κοινωνίες αντέδρασαν τόσο στη χλωρίωση όσο και στην προληπτική αντιμετώπιση του θέματος της ύδρευσης.

Έχουμε σε αυτή την εισήγηση τονίσει ότι η διαχείριση των νερών είναι ένα καθαρά πολιτικό ζήτημα . Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η ΔΕΥΑΜΒ ενώ δεν βιάζεται καθόλου στο θέμα της συντήρησης των δικτύων , έδειξε φοβερή σπουδή στην τοποθέτηση των υδρομετρητών, η οποία μοιάζει να είναι φυσιολογική, ωστόσο όταν δεν γίνεται διάλογος καταλήγει να είναι προβληματική.

Στα χωριά υπάρχουν ιδιαιτερότητες που δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει όπως π.χ. ότι για κάποια διαστήματα τον χειμώνα οι βρύσες των σπιτιών είναι ανοικτές για να μη παγώσουν τα δίκτυα. ή ότι επί Καποδιστριακών δήμων εγκαταλείφθηκαν τα δίκτυα της άρδευσης μέσα στα χωριά, με τα οποία πότιζαν τους κήπους των σπιτιών τους, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούν τώρα το δίκτυο ύδρευσης υποχρεωτικά. Με την εγκατάσταση των υδρομετρητών οι ποσότητες αυτές καταγράφονται και συνυπολογίζονται, κάτι που προφανώς είναι άδικο.

Το αίτημα των κατοίκων των χωριών να προηγηθεί διάλογος πριν αποφασιστεί η οικονομική πολιτική για το θέμα της τιμολόγησης σε μόνιμη και όχι περιστασιακή βάση μένει ανικανοποίητο και αυτό δημιουργεί προβλήματα και παρεξηγήσεις που εντείνονται από την Δημοτική αρχή που δεν χάνει την ευκαιρία να δηλώνει ότι οι άνθρωποι στα χωριά ζητούν προνομιακή μεταχείριση έναντι των κατοίκων του ΠΣ.

Εμείς θεωρούμε ότι οι κάτοικοι του ΠΣ πληρώνουν ακριβά το νερό το οποίο ΔΕΝ πίνουν και ότι σε τελευταία ανάλυση όλοι, στα χωριά και την πόλη, θεωρούμαστε από την ΔΕΥΑΜΒ “καταναλωτές” και “πελάτες” ενός φυσικού αγαθού και ως τέτοιοι είμαστε θύματα της ίδιας επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής

Επισημαίνουμε ακόμη ότι όλοι πάνω στα χωριά πληρώνουν ακριβά, πολύ ακριβά, το τίμημα του καθαρού πόσιμου νερού, του κήπου και του καθαρού αέρα, με εκατοντάδες χιλιόμετρα διαδρομών προς και από την πόλη με το αυτοκίνητο, για να ικανοποιήσουν τις στοιχειώδεις ανάγκες των παιδιών τους στην εκπαίδευση και τον αθλητισμό και τις δικές τους επαγγελματικές ανάγκες ή για να αντιμετωπίσουν τα μεγάλα ή μικρά προβλήματα υγείας. Έχουν επιλέξει συνειδητά αυτόν τον τρόπο ζωής γι’ αυτό και δεν διαμαρτύρονται. Απαιτούν λοιπόν από την Δημοτική Αρχή και μερίδα του τύπου που εκφράζει την πολιτική της, να σεβαστούν αυτήν την πραγματικότητα που σε τελική ανάλυση αποτελεί και τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η συνέχεια της ζωής στα πανέμορφα χωριά του Πηλίου.

Εν κατακλείδι, εμείς θεωρούμε τη χλωρίωση ταύρο σε υαλοπωλείο και λάδι στη φωτιά και ζητάμε από την ΔΕΥΑΜΒ να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της στην συστηματική προστασία των πηγών και τη συντήρηση δεξαμενών και δικτύων. Κάτι που ως τώρα δεν γίνεται.

Η επίκληση του νόμου από την ΔΕΥΑΜΒ είναι επιλεκτική καθότι υπάρχουν δύο άρθρα που εξαιρούν τα χωριά μας από την προληπτική χλωρίωση.

Πρόκειται για το άρθρο 4, παράγραφος 2 της Υγειονομικής Διάταξης κοινής υπουργικής απόφασης Υ2/2600/2001 «Ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης», σύμφωνα με το οποίο δεν επιτρέπεται η εφαρμογή οποιασδήποτε μεθόδου απολύμανσης που υποβιβάζει ποιοτικά το νερό και η Υγειονομική Διάταξη ΥΔ 5673/4-12-1957 (ΦΕΚ 5Β/9-1-58) σύμφωνα με την οποία εξαιρούνται από την χλωρίωση κοινότητες με πληθυσμό έως 3000 κατοίκων. Επίσης ζητάμε την έναρξη διαλόγου με τις τοπικές κοινωνίες, με βάση τον σεβασμό στην ιστορία, την παράδοση και το έργο που μέχρι τώρα έχουν επιτελέσει στο θέμα της ύδρευσης κυρίως σε εθελοντική βάση.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

ΑΡΔΕΥΤΙΚΟ ΝΕΡΟ

Με την έννοια «αρδευτικό» ονομάζουμε το νερό το οποίο προορίζεται για την άρδευση των καλλιεργειών, οι οποίες στην περιοχή του Πηλίου (που πρόσφατα εντάχτηκε στον νέο δήμο Βόλου) συνίστανται κυρίως σε δενδρώδεις (ελιές, οπωροφόρα) στις περισσότερο ημιορεινές περιοχές του δήμου, σε κηπευτικά και ανθοκομικά (υπαίθρια και θερμοκηπίου) στις πεδινές περιοχές της λεκάνης απορροής (Αγριά έως Μαλάκι), όπως επίσης και σε μικτές καλλιέργειες σε επίπεδο κήπων και οικογενειακών μπαξέδων εκτός και εντός οικισμών.

Το νερό άρδευσης στις περιοχές αυτές είναι κυρίως πηγαίο και λιγότερο γεώτρησης και διοχετεύεται στις καλλιέργειες κατευθείαν από τις πηγές ή από τους χείμαρρους του βουνού στην συντριπτική τους πλειοψηφία, μέσω τσιμενταυλάκων, υδραυλάκων και λιγότερο κλειστών αγωγών για επιφανειακή κυρίως άρδευση (κατάκλυση), και τελευταία με στάγδην συστήματα, ιδιαίτερα εκεί όπου η κλίση είναι μεγάλη και υπάρχει αναγκαιότητα εξοικονόμησης νερού.

Το αρδευτικό νερό, όπως και το πόσιμο, είναι υψίστης σημασίας για την επιβίωση των ανθρώπων που ασχολούνται επαγγελματικά με τη γεωργία, γι’ αυτό και θεωρούνται ιστορικά κοινό αγαθό για το οποίο πρέπει να τηρείται ευλαβικά η δίκαιη και ισόρροπη κατανομή του. Ιδιαίτερα στα χωριά του Πηλίου που ιστορικά διατηρούν καλλιέργειες, το αρδευτικό νερό παραδοσιακά ρυθμιζόταν εξολοκλήρου από τις τοπικές κοινότητες με το σύστημα των υδρονομέων, των ανθρώπων, δηλαδή, που αναλάμβαναν με αμοιβή να διανείμουν με κατάλληλο αλλά και συγκεκριμένο τρόπο το αρδευτικό νερό στους χρήστες, κατά τη διάρκεια της μέρας (ημερήσιο) ή της νύχτας (νυχτερινό), σε κάποιες περιπτώσεις. Ο χρήστης, ανάλογα με την έκταση και την καλλιέργεια, είχε δικαίωμα και έπαιρνε το νερό με τη σειρά σε τακτά, συνήθως, διαστήματα ή έκτακτα, εφόσον υπήρχε και κοινοτική πομόνα, για να καλύψει τις ανάγκες σε πότισμα.

Το αρδευτικό νερό συνήθως μπαίνει στη σειρά, Απρίλιο η Μάιο και διαρκεί έως και το Σεπτέμβρη στα περισσότερα χωριά, ανάλογα με τις ανάγκες και την καλλιέργεια. Το κόστος των υδρονομικών (αμοιβή υδρονομέα, συντήρηση υδραυλάκων κλπ) καλύπτονταν από τα λεγόμενα «αυλακιάτικα», τέλη δηλαδή που επιβάρυναν ανάλογα τους χρήστες σε κάθε χωριό. Σε πολλές περιπτώσεις, ή έργων έκτακτης ανάγκης ή μεγίστης κοινής ωφέλειας κατά περιοχή, χωριό ή συνοικία, οι κάτοικοι θεωρούσαν υποχρέωση να σπεύσουν εθελοντικά προκειμένου το νερό να φτάσει στον προορισμό του ή να συνεχιστεί η παροχή του, καθώς τυχόν διακοπή άρδευσης θα σήμαινε ολοκληρωτική απώλεια της σοδειάς ή του φυτικού κεφαλαίου για πολλά χρόνια και για πολλές οικογένειες.

Το σύστημα των υδρονομειών, λειτουργούσε με επιτυχία, κατά κανόνα, και χωρίς ποτέ συνέπειες στην παραγωγή αγροτικών προϊόντων ή στο περιβάλλον μέχρι την εποχή της δημιουργίας των πρώτων Καποδιστριακών δήμων, οπότε και παρουσιάστηκαν προβλήματα διαχείρισης και κυρίως συντήρησης του δικτύου διανομής, προβλήματα πρόσληψης και μισθοδοσίας υδρονομέων και αυξημένες τιμές τελών.

Το φαινόμενο της παράλυσης και απαξίωσης της παραδοσιακής διαχείρισης του νερού άρδευσης από τις τοπικές κοινωνίες – όπως και του πόσιμου νερού άλλωστε – εντατικοποιήθηκε με τον Καλλικράτη με το πρόσχημα της οικονομίας των υδάτινων αποθεμάτων και της ανάγκης μιας ορθολογικότερης και καλύτερης διαχείρισης. Αποτέλεσμα ήταν να αυτοανακηρυχθεί η «άπειρη» κατ’ ομολογίαν ΔΕΥΜΑΒ ως κληρονόμος αποκλειστικός των νερών της περιοχής και «καταλληλότερος» διαχειριστής οπότε και προωθήθηκε για το μέλλον το σύστημα των κλειστών, ελεγχόμενων αγωγών, των ενιαίων τελών και σήμερα της εφαρμογής ενός σχεδίου καταγραφής χρηστών και αναγκαιοτήτων. Τα παραπάνω έγιναν και γίνονται χωρίς να πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα καμία συντήρηση στο δίκτυο ανοικτών αγωγών, και χωρίς να ληφθούν υπ όψιν οι ιδιαιτερότητες, εμπειρίες και παραδόσεις των τοπικών κοινωνιών στο ζήτημα της διαχείρισης και του αρδευτικού νερού που πηγάζει ή αντλείται στο τόπο τους.

Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια επιχειρείται μια δυσφήμιση του παραδοσιακού τρόπου ποτίσματος αλλά και του τρεχούμενου στους χείμαρρους νερού, ως «χαμένου» νερού, γεγονός που δεν ευσταθεί καθώς το νερό αυτό αποτελεί το μέγιστο παράγοντα διατήρησης της βιοποικιλότητας και του φυσικού κάλλους του Πηλίου, για το οποίο άλλωστε το βουνό μας είναι παγκοσμίως γνωστό και αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων επισκεπτών κάθε χρόνο. Χωρίς να υποβαθμίζεται η αναγκαιότητα των κλειστών αγωγών κατά περίπτωση ή της άρδευσης με σταγόνα, όπου αυτό είναι αναγκαίο, επισημαίνουμε ότι τα κλειστά δίκτυα είναι ευκόλως διαχειρίσιμα εργαλεία για τους πιθανούς εραστές της ιδιωτικοποίησης, το δε σύστημα στάγδην επίσης κατεξοχήν εργαλείο εντατικοποίησης της γεωργίας σε μια περιοχή που απαιτεί ήπιας μορφής διαχείριση και γεωργία παραδοσιακών χαμηλών εισροών. Άλλωστε και το «φυρίκι» Πηλίου πιστοποιήθηκε ΠΟΠ με την επισήμανση των εξαιρετικών πηγαίων νερών που επιφανειακά ποτίζουν τους παραδοσιακούς μηλεώνες.

Οι παραπάνω ανησυχίες για πιθανή ιδιωτικοποίηση και των νερών άρδευσης, μέσω προώθησης κλειστών αγωγών και διαδικασιών καταγραφής πόρων και χρηστών, έρχεται να «κουμπώσει» τέλεια στην πολύπλοκη και υψηλού κόστους διαδικασία απογραφής γεωτρήσεων και πηγαδιών προκειμένου να εκδοθούν άδειες για υφιστάμενα δικαιώματα χρήσης νερού που ξεκίνησε και τηρείται τα τελευταία 2 χρόνια σε όλη την Ελλάδα, με το πρόσχημα της εξοικονόμησης υδάτινων πόρων, ενώ ταυτόχρονα προωθείται συστηματικά η χημική υδροβόρα γεωργία των υβριδίων και του βαμβακιού στον κάμπο, με θύμα τον ποταμό Αχελώο και την πολύπαθη λίμνη Κάρλα.

Για τους παραπάνω λόγους, εμείς, οι πάλαι ποτέ διαχειριστές των νερών που πηγάζουν στα χωριά μας και που πίνουμε και ποτίζουμε τις καλλιέργειες μας ζητάμε από τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο:

1. Να σεβαστούν τις ιδιαιτερότητες μας και να μας αφήσουν να διαχειριστούμε το νερό με γνώμονα το κοινό συμφέρον και το περιβάλλον, όπως άλλωστε κάνουμε γενιές τώρα στα χωριά μας.

2. Να γίνουν αρωγοί σε αυτήν μας την προσπάθεια και να διευκολύνουν το έργο μας, κυρίως προς την κατεύθυνση της συντήρησης των ανοικτών και κλειστών δικτύων παροχής που ήδη υπάρχουν ή που είναι αναγκαίο να κατασκευαστούν με πρόταση και καθολική συναίνεση της τοπικής κοινωνίας.

3. Να αναδείξουν τη σημασία και το ρόλο των τρεχούμενων πηγαίων και επιφανειακών νερών για τη βιοποικιλότητα και την οικονομία των τοπικών κοινωνιών (γεωργία, κτηνοτροφία, τουρισμός, αλιεία).

4. Να παγώσουν κάθε μονομερή μέχρι σήμερα ενέργεια της ΔΕΥΑΜΒ και να ακολουθήσουν έμπρακτα πολιτικές συνεργασίας και συναίνεσης και στο ζήτημα του αρδευτικού νερού, όπως και στο πόσιμο, προς όφελος όλων των πολιτών του δήμου.

5. Να αποφασίσουν σήμερα ότι τάσσονται ενάντια σε κάθε μορφή ιδιωτικοποίησης του νερού, ως κοινό αγαθό, τώρα και στο μέλλον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ

Το θέμα της αποχέτευσης μας βρίσκει ανέτοιμους για μια ολοκληρωμένη πρόταση γιατί, αν εξαιρέσουμε την Δημοτική Ενότητα Πορταριάς-Μακρινίτσας, η προοπτική για κατασκευή δικτύων ή συστημάτων αποχέτευσης φαίνεται να είναι μακρινή ιδιαίτερα λόγω οικονομικής κρίσης.

Βέβαια υπάρχει το πιλοτικό εγχείρημα του Αγίου Λαυρεντίου με την διαχείριση των αποβλήτων σε τοπικό επίπεδο υπό την καθοδήγηση του κ. A. Grohmann, βρίσκεται όμως στο στάδιο της μελέτης και της αναζήτησης χρηματοδότησης και φυσικά είναι πολύ νωρίς να βγάλουμε συμπεράσματα. Η προοπτική αντιμετώπισης της διαχείρισης των αποβλήτων τοπικά κάνει το εγχείρημα πολύ ενδιαφέρον, εφόσον φυσικά αντιμετωπιστούν δυσκολίες όπως:

- Το ενδεχόμενο δυσοσμίας, εξαιτίας αναερόβιων συνθηκών στους στεγανούς σηπτικούς βόθρους.

- Το ενδεχόμενο παγώματος του λύματος σε αβαθείς αγωγούς σε περιόδους παγετού.

- Η συλλογή και απομάκρυνση των ιζημάτων από τους βόθρους

Σε ότι αφορά το δίκτυο αποχέτευσης που έχει κατασκευαστεί στην Δημοτική Ενότητα Πορταριάς - Μακρινίτσας και συνδέθηκε ήδη με το δίκτυο της πόλης ,όλοι οι κάτοικοι συμφωνούν ότι αποτελεί μια θετική εξέλιξη στο μείζον θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Ωστόσο, οι συνδέσεις των σπιτιών με το δίκτυο δεν προχωράνε για καθαρά οικονομικούς λόγους. Οι κάτοικοι καλούνται να πληρώσουν περίπου 500ευρώ στην ΔΕΥΑΜΒ για τα τέλη σύνδεσης, τον μηχανικό που θα κάνει την μελέτη της σύνδεσης γύρω στα 200ευρώ και φυσικά τον εργολάβο που θα εκτελέσει το έργο από 1000 ως 2-3000 ευρώ, ανάλογα την περίπτωση.

Οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στα έξοδα αυτά με δεδομένη την οικονομική κρίση και τα χαράτσια της κεντρικής εξουσίας με τα οποία είναι φορτωμένοι γι’ αυτό και δεν προχωρούν στις συνδέσεις. Η ΔΕΥΑΜΒ απαντά με πρόστιμα 700 και 1000 Ευρώ σε όσους δεν έχουν συνδεθεί μέχρι 31/1/2013 αρχικά, για να δώσει μία παράταση τελικά μέχρι τις 30/4/2013. Είναι σαφές ότι οι παρατάσεις δεν λύνουν το πρόβλημα μια και όσο περνάει ο χρόνος τα οικονομικά προβλήματα των πολιτών γίνονται πιο δυσβάστακτα.

Οι κάτοικοι θεωρούν ότι η απειλή του πρόστιμου αυτή την εποχή είναι ηθικά και πολιτικά απαράδεκτη. Πρέπει να αρθεί άμεσα η απόφαση για πρόστιμα και να ξεκινήσει ένας διάλογος με τους κατοίκους για να βρεθεί μια λύση αποδεκτή και για τις δύο πλευρές ώστε το έργο να λειτουργήσει κανονικά.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Υπάρχουν ζητήματα που δεν καλύπτονται από αυτή τη εισήγηση αλλά θα προκύψουν από την συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο και τα οποία θεωρούμε ότι πρέπει να αποτελέσουν θέμα ενός ανοικτού διαλόγου.

Πρέπει να λάβετε υπόψη ότι τα αιτήματα που σχετίζονται με τις θέσεις μας σε αυτή την εισήγηση και τα οποία ζητάμε να ικανοποιηθούν με τις αποφάσεις που θα ληφθούν, συνοψίζονται ως εξής:

  1. Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου εναντίον της ιδιωτικοποίησης και κατοχύρωση του δημοτικού χαρακτήρα της ΔΕΥΑΜΒ.
  2. Άρση των αποφάσεων της ΔΕΥΑΜΒ που αφορούν πρόστιμα και διακοπές νερού σε όσους δεν αντέχουν οικονομικά να ανταποκριθούν στα τιμολόγια και τις απαιτήσεις της ΔΕΥΑΜΒ.
  3. Οριστική εγκατάλειψη της μόνιμης χλωρίωσης του πόσιμου νερού στα χωριά.
  4. Άμεση αντικατάσταση των αμιαντοσωλήνων του δικτύου ύδρευσης στην πόλη και τα χωριά.
  5. Κατασκευή δικτύου μεταφοράς πόσιμου μόνον νερού σε δημόσιες βρύσες μέσα στην πόλη.
  6. Άρση της απόφασης για ανάληψη της διαχείρισης της άρδευσης από την ΔΕΥΑΜΒ και την έναρξη διαλόγου με τους αγρότες του Δήμου πάνω σε αυτό το θέμα, σε κάθε χωριό.
  7. Εξασφάλιση της συμμετοχής της Κίνησης Πολιτών χωρίς δικαίωμα ψήφου στα ΔΣ της ΔΕΥΑΜΒ, αλλά με δικαίωμα λόγου και ενημέρωσης για τα θέματα των ΔΣ

Κύριε Δήμαρχε και κυρίες και κύριοι Δημοτικοί Σύμβουλοι

ελπίζουμε ότι η εισήγησή μας θα τύχει της προσοχής σας. Εξάλλου αποτελεί δείγμα της καλής μας πρόθεσης να συνεργαστούμε όλοι μαζί για να δημιουργήσουμε μια ΔΕΥΑΜΒ πραγματικά “Δημοτική”.

 Κίνηση Πολιτών Πηλίου και Βόλου για το Νερό

Αρχείο PDF: Λήψη

 

ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

Πηγές από το διαδίκτυο από τις οποίες αντλήσαμε πληροφοριακό υλικό χρήσιμο για αυτή την εισήγηση:

http://neroxorisxlorio.wordpress.com/%CE%BC%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%84%CE%B7/

http://www.eleftheria.gr/index.asp?cat=12&aid=41807

http://www.partagedeseaux.info/article226.html

http://www.i-portal.gr/index.php/local-news/volos-magnesia/17324-2012-12-14-17-40-57#.Ua8QZti6TTo

www.youtube.com/watch?v=D6mcFNNRxZM

www.youtube.com/watch?v=zOd2lWGCig8‎

https://www.youtube.com/watch?v=bTWoGJFpWPw